Instytut Filozofii i Socjologii
Belka
 
00 - 330 Warszawa, ul. Nowy Świat 72, pok. 231, tel. (22) 65-72-897,
Wersja Angielska
 
 

KONRAD WALOSZCZYK. DOSŁOWNA I NIEDOSŁOWNA INTERPRETACJA WIERZEŃ RELIGIJNYCH. Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2012. ISBN 978-83-6783-054-4.

Spis treści

Wprowadzenie

Cele, zakres i konstrukcja pracy
Objaśnienia terminologiczne
Temat pracy w polskiej literaturze filozoficznej
Zarys problemu

Część I.
Sytuacja i charakterystyka dyskursu tradycyjnego

Rozdział 1. Sytuacja religijności w  wiecie współczesnym
1.1 Sekularyzacja religijności w cywilizacji Zachodu
1.2 Religijność polska
1.3 Istota i przyczyny sekularyzacji
1.4 Reakcja Kościoła na sekularyzację
1.5 Trwałość religijności głębokiej
Podsumowanie

Rozdział 2
. O różnicy między znaczeniem dosłownym i niedosłownym
2.1 Różnica semantyczna
2.2 Czy metafory mają wartość poznawczą?
2.3 Różnica między metaforą a analogią
2.4 Mit i jego dosłowność
2.5 Prawda mitu i jej kryterium
Podsumowanie

Rozdział 3. Dwuznaczna dosłowność dyskursu tradycyjnego
3.1 O Objawieniu jako podstawie wiary dosłownej
3.2 Interpretacja Biblii dawniej i współcześnie
3.3 Dogmatyka a wiara
3.4 Hierarchia i ewolucja dogmatów
3.5 Dosłowność i niedosłowność dogmatów chrystologicznych
Podsumowanie

Część II.
Dyskurs niedosłowny i jego racje

Rozdział 4
. Artur Schopenhauer: religia jako alegoria
4.1 Prawda w szatach kłamstwa
4.2. Religia w .ramach metafizyki woli
4.3 Etyka i poznanie wyższe nicią Ariadny
4.4 Wola życia ślepa i zła?
4.5 Uproszczenia i niekonsekwencje
Podsumowanie

Rozdział 5. Karl Jaspers: wierzenia religijne jako szyfry Transcendencji
5.1 Komunikacja a nie wrogość wobec religii
5.2 Sens pojęcia egzystencji
5.3 Dwa poziomy wolności
5.4 Nie ma egzystencji bez Transcendencji?
5.5 Wiara, miłość, sumienie
5.6 Treści Objawienia jako szyfry
5.7 Afirmacja wiary biblijnej
5.8 Tak i nie dla demitologizacji
Podsumowanie

Rozdział 6. George Santayana: religia jako rodzaj poezji
6.1 Życie rozumu jako dążenie do moralnej harmonii
6.2 Religia pokrewna i obca życiu rozumu
6.3 Religia zwodzi swą dosłownością
6.4 Pozytywne aspekty religii
6.5 Dlaczego niedosłowność języka religijnego?
6.6 Symboliczna natura wszelkiego poznania
6.7 Życie ducha alternatywą dla religii
Podsumowanie

Rozdział 7. Racje za niedosłownym rozumieniem religijnych dogmatów
7.1 Sprzeczności wynikające z interpretacji dosłownej
7.2 Wojny, prześladowania, nietolerancja
7.3 Konsekwencje dosłownej wiary w szatana i wieczność piekła
7.4 Krytyka historycznych podstaw Objawienia
7.5 Niezgodności między etyką religijną i świecko-humanistyczną 
7.6 Współbrzmienie ze współczesnymi koncepcjami prawdy

Rozdział 8. Racje obu dyskursów w dialogu
8.1 Ciągłość tradycji doktrynalnej zagrożona?
8.2 Pojęcia analogii i tajemnicy wystarczają?
8.3 Relatywizm a relacyjność
8.4 Obawa o utratę wartości moralnych i duchowych
8.5 Elitaryzm dyskursu niedosłownego?
Refleksje kończące

Bibliografi a pozycji powoływanych w tekście
Indeks
Summary. The literal and non-literal interpretation of religious beliefs