Instytut Filozofii i Socjologii
Belka
 
00 - 330 Warszawa, ul. Nowy Świat 72, pok. 231, tel. (22) 65-72-897,
Wersja Angielska
 
 


SERIA: "WARSZAWSKA SZKOŁA HISTORII IDEI" PAWEŁ MARCZEWSKI:  UCZYNIĆ WOLNOŚĆ NIEUCHRONNĄ. Wątki republikańskie w myśli Alexisa dr Tocqueville’a. Wydawnictwo IFiS PAN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012 ( 30 zł +VAT). ISBN 978-83-7683-056-8

SPIS TREŚCI


Podziękowania

Wstęp. Alexisa de Tocqueville’a „Republikanizm nowego rodzaju”
Tocqueville jako liberał – „nowy”, „arystokratyczny”?
Republikanizm „nowego rodzaju”
Republikańska wolność i liberalne cnoty
Podstawy republiki w czasach liberalnej demokracji

Rozdział 1: Narodziny liberalizmu z ducha republiki

Republikanizm a populizm: dwie wizje suwerenności ludu
Problem ładu i korupcji
Pamięć republiki – republika a społeczeństwo zwyczajowe
W świątyni idoli – grandeur, republika i handel

Rozdział 2: Wolność między naturą a wyobrażeniem. Tocqueville i republikańska idea libertas

Odmienne porównanie wolności starożytnych i nowożytnych
Wolność jako dzieło sztuki i jako dzieło natury
Licentia i granice wolności
Wolność jednostki a wolność wspólnoty

Rozdział 3: Cnota między moralnością a użytecznością

Tocqueville i republikańska lekcja cnoty
Cnota a inteligentny egoizm
Cnota a prawa
Cnota a korupcja

Rozdział 4: Wędzidło Minotaura. Tocqueville i pochwała religii obywatelskiej

Nić równości albo teologia polityczna rewolucji
Mury labiryntu albo w poszukiwaniu religii obywatelskiej
Wyludnione niebo demokracji
Nowy Machiavelli?

Rozdział 5: Tragizm przeciwko determinizmowi. O pierwszeństwie historii wobec filozofii w myśli Tocqueville’a

Pasja pamięci, patriotyzm
Fatalizm dziejów a ludzka sprawczość
Przeciwko determinizmowi – polemika z Gobineau i krytyka heglistów
Opatrzność dziejowa jako teatr – krytyka polityki historycznej  Thiersa, Guizota i Lamartine’a
Tragizm i pierwszeństwo historii wobec filozofii

Rozdział 6: Dominujący i zdominowani. Tocqueville i kategoria imperium w tradycji republikańskiej

Pierwszeństwo chwały wobec misji cywilizacyjnej – polemika z Johnem Stuartem Millem
Przeciwko uniwersalnemu modelowi cywilizacyjnemu – Bruni i Salutati w Algierze
Użytkowanie wolności jako uzasadnienie podboju kolonialnego
Kolonizacja jako ćwiczenie w cnocie samoograniczania
Kolonizacja jako dialog z historią

Zakończenie. Poza liberalną ortodoksją i republikańskim anachronizmem

Bibliografia

Pisma Alexisa de Tocqueville'a
Wykorzystana literatura

Indeks osób