Instytut Filozofii i Socjologii
Belka
 
00 - 330 Warszawa, ul. Nowy Świat 72, pok. 231, tel. (22) 65-72-897,
Wersja Angielska
 
 

MAREK RYMSZA: AKTYWIZACJA W POLITYCE SPOŁECZNEJ. W STRONĘ REKONSTRUKCJI EUROPEJSKICH WELFARE STATES?  Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2013. ISBN 978-83-7683-068-1

Wprowadzenie

Rozdział 1. Ramy interpretacyjne ewolucji polityki społecznej w Europie przełomu wieków: od analizy modelowej do teorii konwergencji.
Urynkowienie państwa czy uspołecznienie rynku – dylemat nadal aktualny.
Użyteczność i ograniczenia analizy porównawczej z wykorzystaniem modeli polityki społecznej w ramach „socjologii transformacji”.
Od teorii konwergencji do ideologies of welfare i z powrotem.
Koncepcja samoreferencyjności welfare state i paradoks Luhmanna.
Specyfika transformacji: kto goni, kto ucieka?
Podsumowanie: stanowisko autora w sporze o przyszłość europejskich welfare states.

Rozdział 2. Nurt aktywnej polityki społecznej w Europie: powstanie, rozwój, charakterystyka.
Uwarunkowania ewolucji europejskiej polityki społecznej na przełomie XX i XXI wieku
Próby demontażu państwa opiekuńczego: reformy brytyjskich neoliberałów w latach 80. XX wieku.
Od państwa opiekuńczego do państwa pomocniczego – reformy socjalne w Europie kontynentalnej na przełomie wieków.
Od państwa opiekuńczego do społeczeństwa opiekuńczego – polityka społeczna w programie europejskiej nowej lewicy.
Poszukiwanie syntezy: koncepcja aktywnej polityki społecznej.
Od workfare do ponownego odkrycia dorobku szkoły Durkheimowskiej.
Od bezpieczeństwa socjalnego do partycypacji.
Od transferów socjalnych do redystrybucji pracy.
Od welfare state zorientowanego na obywatela i pracownika do welfare state zorientowanego na pracodawcę.

Rozdział 3. Mocne i słabe strony programów aktywizujących.
Mocne strony programów aktywizujących.
Przekraczanie tradycyjnych podziałów ideologicznych wokół idei welfare state.|Odrzucenie demotywującej zasady dekomodyfikacji.
Wykorzystanie potencjału społecznego i ekonomicznego trzeciego sektora.
Integracja i indywidualizacja wsparcia świadczonego przez różne służby i instytucje w ramach personal activation services.
Słabe strony i skutki uboczne programów aktywizujących.
Ryzyko rozwijania zatrudnienia nieproduktywnego jako skutek naruszania zasady uczciwej konkurencji.
Ryzyko stygmatyzacji uczestników programów aktywizujących.
Zjawisko gettyzacji uczestników programów aktywizujących – chroniony rynek pracy.
Częściowa delegitymizacja działań opiekuńczych – dlaczego podejście aktywizujące nie może być modelem polityki społecznej.
Podsumowanie: jak wdrażać podejście aktywizujące.

Rozdział 4. Polityka aktywizacji w wybranych państwach europejskich.
Uwagi wprowadzające.
Wielka Brytania: przede wszystkim aktywizacja zawodowa.
Republika Federalna Niemiec: nie tylko reformy Hartza.
Holandia: prywatyzacja usług reintegracji zawodowej i wsparcie warunkowe.
francja: prymat inkluzji społecznej nad reintegracją zawodową.
Dania: nie całkiem złoty trójkąt.
Podsumowanie: dwie fale polityki aktywizacji w Europie.
Polityka społeczna w Polsce w okresie transformacji.
Polskie reformy społeczne okresu transformacji w badaniach porównawczych.
Paradygmat transformacji.
Paradygmat globalizacji.
Paradygmat „odwrócenia ról”
Paradygmat przenikania się rozwiązań modelowych.
W stronę ujęcia syntetycznego.
Trzy fale polskich reform społecznych.
Pierwsza fala reform społecznych: kompensacja skutków ubocznych reform gospodarczych.
Druga fala reform społecznych: pomiędzy decentralizacją i urynkowieniem sfery społecznej.
Trzecia fala reform – zwrot w kierunku koncepcji aktywnej polityki społecznej.
Okres po trzeciej fali reform społecznych: stagnacja czy kontynuacja?
Podsumowanie: w stronę rozproszonych activation services.

Rozdział 6. Prawnoinstytucjonalne ramy polityki aktywizacji w Polsce.
Pakiet aktów prawnych.
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 1997 roku.
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 2003 roku.
Ustawa o zatrudnieniu socjalnym z 2003 roku.
Ustawa o pomocy społecznej z 2004 roku.
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2004 roku.
Ustawa o spółdzielniach socjalnych z 2006 roku.
Projekt ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej.
Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej i przedsiębiorstwie społecznym.
Zamiast podsumowania: nie tylko regulacje prawne.

Rozdział 7. Podmioty aktywizujące w działaniu: studium trzech przypadków.
Podstawowe instytucje polskiego systemu integracji społecznej i zawodowej.
Zakłady Aktywności Zawodowej.
Centra Integracji Społecznej.
Kluby Integracji Społecznej.
Zakłady aktywności zawodowej, centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej – porównanie.
Podsumowanie: w stronę integracji reintegracji.

Zakończenie. Inkluzja społeczna i integracja z rynkiem pracy z perspektywy Durkheimowskiej.
Polityka aktywna, polityka aktywizacji czy po prostu polityka społeczna?
Durkheim na nowo odczytany.
Czy strategia integracji jest funkcjonalna?

Bibliografia